شب روزه گيرد . از انس بن مالك صحابى رسول احاديثى شنيده و با حسن بصرى نام آور تاريخ رسمى سدهء نخست هجرى نشسته و كلامش را شنيده و به خاطر سپرده است . « 1 » زهد او در آغاز و انجام تاريخ آنچنان عالمگير بوده كه ابن عدى ( 365 - 277 ه ) متعصّب بد بين او را مردى صالح دانسته « 2 » ، و مورّخى دولتى و متعصّب و بىوجدان چون ذهبى ( م 748 ه ) او را به صفت زهد شناخته كه : ابان پسر ابو عيّاش بصرى ، همو كه زاهد است ، ابو اسماعيل بصرى را مىگويم كه از انس و ابراهيم نخعى و حسن بصرى و خليد عصرى روايت نقل كرده است . « 3 » اما وقتى ابان براى حضرت تاريخ و متولّيان رسمى و دولتى آن شناخته مىشود كه شيعهء علوى است و حامل اسناد دست اوّل نهضت اسلام نبوى است : متروك الحديث « 4 » مىشود ، و براى شعبه نوشيدن شاش خر و زناى با خواهر گواراتر از شنيدن احاديث ابان است « 5 » ، مسكوت عنه و منكر الحديث و ضعيف مىگردد و بر چسب كذاب « 6 » مىخورد . * ولادت : تاريخ ، ولادت او را در خود ثبت نكرده و اين طبيعى است چرا كه ابان با استتار تقيّه در مقطعى خاص وارد تاريخ رسمى شده و اندكى بعد توسط متولّيان تاريخ شناسايى گرديده

--> ( 1 ) - ن . ك : ابن حبان / المجروحين 1 / 96 . + ابن عدى / الكامل 1 / 381 - 387 . ( 2 ) - ن . ك : ابن عدى / الكامل 1 / 381 . + ابن حبان / المجروحين 1 / 96 - 97 . ( 3 ) - ن . ك : ذهبى / تاريخ 55 ، 56 . + ميزان 1 / 10 ، 11 ، 12 ، 13 ، 14 ، 15 . ( 4 ) - ن . ك : ابن عدى / الكامل 1 / 381 ، 382 . + ذهبى / ميزان 1 / 11 ، 12 ، 13 ، + ابن حجر / تهذيب 1 / 97 - 99 . ( 5 ) - ن . ك : همان 1 / 382 . + ذهبى / ميزان 1 / 10 ، 15 . + العقيلى مكى / الضعفاء 38 ، 39 . ( 6 ) - ن . ك : احمد بن حنبل / العلل 1 / 135 ، 167 ، 355 ، 381 ، 399 . + بخارى / الضعفاء 1 / 24 . + ابن حبان / المجروحين 1 / 96 ، 97 . + العقيلى / الضعفاء 38 ، 39 . ابو حاتم / الجرح 1 / 295 . + الرازى / اعلام النبوة 48 . + قطنى / الضعفاء 103 . + نسائى / الضعفاء 46 .